Çalışan Anne Olmak ve Sosyal Haklar

Çalışan Anne Olmak ve Sosyal Haklar
Çalışan Anne Olmak ve Sosyal Haklar

Anne olmak zor, günümüz koşullarında çalışan anne olmak daha da zor. Anne olmadan iş hayatı başlayan kadınların çoğu zaten milyon tane sıkıntıya göğüs germek zorundayken, anne olduktan sonra bu sıkıntılar çok başka bir aşamaya geçiyor. Sosyal Haklar’ın yeterliliği, iş yerinde anne adayları ve anneler için gerekli konforun sağlanması adına iş verenin kanuna sadakati sorgulanması gerekenlerin en başında geliyor bence. O klasik “Çocuk da yaparım kariyer de” cümlesi bazıları için sadece şansın kısa bir tanımı. Ve genellikle anneler ya kariyerlerinden ya da ne yazık ki çocuklarından vaz geçmek zorunda kalıyor.

Çalışan Anne Olmak ve Sosyal Haklar
Çalışan Anne Olmak ve Sosyal Haklar

Çalışan anne adayının sosyal savaşı hamilelik döneminde başlıyor ilk olarak. Doğum İzni Yasası’na göre anne adayı yorucu gece vardiyalarında çalıştırılmamalı. Ancak doktor raporu ile sakınca olmadığı belgelendiği taktirde doğuma 3 hafta kalana kadar normal vardiyada çalışabilir ve doğum öncesi izinlerini doğum sonrası izin olarak kullanabilir diyor yasa.

Çalışan Anne Olmak ve Sosyal Haklar
Çalışan Anne Olmak ve Sosyal Haklar

 

Peki işveren tarafında bunun uygulanabilirliği nasıl ? Büyük kurumsal firmalar istisna olmak üzere bir çok işveren, kadın personelin hamilelik süreci başladığı anda konuya kayıp personel gözüyle bakıyor ve bunu anne adayına hissettirmekten hiç çekinmiyorlar. Bu sebeple bir çok anne adayı işini kaybetmemek adına sosyal haklarından “Gönüllü” vaz geçmek zorunda bırakılıyor. Bu vazgeçişler en çok hamilelik izni, doğum izni ve süt izni aşamalarında gerçekleşiyor. Kadına bahşedilmiş en büyük hediye olan annelik, kadının üreten toplumdaki yerine gölge düşüren, hem anne olup hem de sorumluluklarını yerine getirmesine şüphe ile bakılan bir unsur haline geliyor iş veren gözünde.

Çalışan Anne Olmak ve Sosyal Haklar
Çalışan Anne Olmak ve Sosyal Haklar

Gelişmiş ülkelerle kıyaslandığında oldukça yetersiz  sosyal haklara sahibiz. Her ne kadar devlet kurumları bu hakları iyileştirmek adına  yeni yasal düzenlemelerde bulunsalar da  mevcut hakların eksiksiz kullandırılması bağlamında ciddi sıkıntılar yaşanmakta. Kaldı ki bir çok anne ve anne adayı yasal doğum izni süreci ile ilgili yeterli bilgiye sahip değil. Bu yüzden ya işveren güdümlü tercihler yapmak zorunda bırakılıyorlar ya da mevcut hakların kullandırılması aşamasında gereksiz bir strese maruz kalıyorlar.

Çalışan Annenin Sosyal Hakları Nelerdir?
Çalışan Annenin Sosyal Hakları Nelerdir?

 

Çalışan Anneler için Sosyal Haklar Nelerdir ?

Yeterli seviyede olmasa da son yapılan düzenlemelerle sevindirici bir ilerleme kaydedildi analık hakları konusunda. Buna göre “4857 sayılı Kanunun 74. maddesindeki hükme aykırı olarak doğumdan önceki ve sonraki sürelerde gebe veya doğum yapmış kadınları çalıştıran veya ücretsiz izin vermeyen işveren veya işveren vekiline 1200 Türk Lirası para cezası verilecektir.”

1200 liralık para cezasının ne denli yaptırım gücü var tabii ki tartışılır. Ama en azından analık haklarının ilerleme kaydetmesi bakımından ferahlatıcı bir gelişme olarak değerlendirmek fazla mı iyimser bir yaklaşım olur bilemiyorum.

Sosyal hakların net olarak bilinememesi nedeniyle bir çok anne adayı ve anne ya kariyerlerine ara vermeyi ya da tamamen bırakmayı seçiyorlar maalesef. Yıllar süren eğitim, erkek egemen iş dünyasında yer edinmek adına gösterilen çaba, kadının en doğal hakkı olan annelik uğruna bir kalemde yok sayılıyor.

Peki nedir doğum izninde ve süt izninde son durum?
  • İlgili kanuna göre kadın çalışanların doğumdan önce ve sonra 8’er hafta olmak üzere toplam 16 hafta çalıştırılmamaları esastır.
  • Çoğul hamileliklerde ise doğum öncesi süreye 2 hafta daha eklenir.
  • Sağlık durumu uygun olan anne adayları eğer isterlerse doktor onayı ile doğumdan önceki 3 haftaya kadar çalışabilir, kalan süre doğum sonrası iznine eklenir.
  • Hamilelik süresince periyodik kontroller için “ücretli izin” verilmesi zorunludur.
  • Dokror raporu ile gerekli olduğu belgelendiği taktirde anne adayı daha hafif işlerde çalıştırılır ancak ücretinde bir indirim yapılamaz.
  • 16 haftalık ya da çoğul hamilelik durumunda 18 haftalık izin süresinin sonunda annenin talebi halinde 6 aya kadar ücretsiz izin verilir. Bu süre yıllık izin hesabında dikkate alınmaz ve daha sonra doğum borçlanması olarak prim/gün sayısına dahil edilir.
  • Anneye eğer memur ise çocuğu 1 yaşına gelene kadar ilk 6 ay günde 3 saat , ikinci 6 ay günde 1,5 saat süt izni verilir. Eğer işçi ise çocuğu 1 yaşına gelene kadar günde 1,5 saat süt izni verilir.  Bu sürenin hangi saatler arasında ve günde kaç kerede kullanılacağına annenin kendisi karar verir. İşveren bu konuda herhangi bir yaptırım uygulayamaz ve bu süre günlük çalışma süresinden sayılır.
  • İşçi annelere  95 TL  , memur annelere 184,59 TL olmak üzere doğum yardımı yapılır.
  • 2016 yılı itibariyle anneye bir kereye mahsus olmak üzere 122 TL süt parası (emzirme ödeneği) verilir. Başvuru için çocuğun ve annenin kimliği ile ilgili formu doldurmak yeterlidir.
  • Doğum izni ödeneği hesaplama için ise, doğum yapan kadın işçiye, doğumdan önce 90 gün prim ödemesi bildirmiş olması şartı ile, doğumdan önceki ve doğumdan sonraki 8’er haftalık süre için toplam 112 gün işsizlik ödeneği ödenir.

 

Çalışan Anne Olmak ve Sosyal Haklar
Çalışan Anne Olmak ve Sosyal Haklar

 

Amacım karamsar bir tablo çizmek değil elbette. Çalışan annelere, her ne kadar yetersiz de olsa sosyal hakları ile ilgili bir kaç ipucu vermek amaç. Sonuç olarak yazının başında da söylediğim gibi “Çocuk da yaparım kariyer de” demek, belki bir şarkı için çok eğlenceli olabilir. Bu yazıyı yazdığım süre boyunca melodisi beynimde çınladı durdu 😂 Her ikisini de bir arada götürebilecek kadar şanslı olabilmeniz dileğiyle…

Sevgiyle kalın 💜

 

2 Comments

  • Bir yakınım sadece doğumda ücretsiz izin verilmediği için thydeki işinden istifa etmek zorunda kalmıştı. Çok önemli bi konuya değinmişsiniz. Tebrikler…

    • Teşekkürler Ayşe Hanım. Yakınınız adına üzüldüm. Maalesef bir çok kadın yasal hakkı olan izinler kullanırılmadığı için kariyerini yarıda bırakmak zorunda kalıyor. Biraz olsun konuya ışık tutabilmekti amacım, umarım faydası olur.
      sevgiyle kalın…

Konuyla ilgili soru ve görüşleriniz için: